Deprem Dirençli Kentler: İmar Planına Esas Mikrobölgeleme, Sıvılaşma ve Fay Sakınım Bandı Kriterleri

1. Yerleşime Uygunluk Sınıfları (UA, ÖA, AJE, UOA) Ne Anlama Gelir?

Onaylı bir İmar Planına Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt veya Mikrobölgeleme Raporu olmadan hiçbir imar planı yürürlüğe giremez. Bu raporlarda araziler dört ana kategoride sınıflandırılır:

• Uygun Alanlar (UA): Kaya veya sağlam zemin özelliklerine sahip, standart mühendislik önlemleriyle yapılaşmaya elverişli bölgeler.
• Önlemli Alanlar (ÖA-1, ÖA-2, ÖA-5 vb.): Sıvılaşma, şişme/oturma, yüksek yeraltı suyu veya eğim duraysızlığı gibi riskler barındıran; plan notlarında özel zemin iyileştirme (jet-grout, fore kazık, derin temel) ve kat sınırlaması şartıyla yapılaşmaya izin verilen alanlar.
• Ayrıntılı Jeoteknik Etüt Gerektiren Alanlar (AJE): Karar verilmeden önce ileri düzey sondaj ve modelleme yapılması gereken geçiş bölgeleri.
• Uygun Olmayan Alanlar (UOA): Aktif heyelan, yüzey faylanması kuşağı veya taşkın yatağı nedeniyle bina yapılması kesinlikle yasaklanan, imar planlarında Pasif Yeşil Alan / Ağaçlandırılacak Alan olarak ayrılan bölgeler.

2. Diri Fay Sakınım Bandı (Tampon Bölge) ve İmar Kısıtları

MTA diri fay haritaları ve paleosismolojik hendek çalışmalarıyla tespit edilen aktif fay izlerinin her iki yanında (fayın türüne ve belirsizlik derecesine göre genellikle 15 m ila 50 m genişliğinde) Yüzey Faylanması Tehlike Kuşağı (Sakınım Bandı) bırakılır. Bu bant içerisine konut, okul, hastane gibi bina yapılması yasaktır; bu parsellerdeki inşaat hakları 18. Madde uygulaması veya imar hakkı transferi ile güvenli adalara kaydırılır.

3. Sıvılaşma Riski Olan Parsellerde Plan Notu Zorunlulukları

Alüvyon zeminlerde (ÖA-1.1 sıvılaşma tehlikesi bulunan alanlar) 2026 imar planı revizyonlarıyla birlikte; bodrum kat zorunluluğu, radye temel, zemin büyütme katsayısına bağlı Yençok (maksimum kat adedi) sınırlandırması ve bitişik nizamdan ayrık/blok nizama geçiş (çekiçleme etkisini önlemek amacıyla deprem derzi bırakılması) plan notlarına işlenmektedir.